India Norway: ઔદ્યોગિક કચરામાંથી ટકાઉ બાંધકામ સામગ્રી બનાવશે ભારત અને નોર્વે
India Norway: બંને દેશો ઔદ્યોગિક કચરાને ઉપયોગી સંસાધનોમાં ફેરવવા માટે સંયુક્ત ટેક્નોલોજી અને નવીન ઉકેલો વિકસાવવા વિચારણા કરી રહ્યા છે.
દિલ્હી, 11 નવેમ્બર: India Norway: ભારતની વૈજ્ઞાનિક અને ઔદ્યોગિક સંશોધન પરિષદ (CSIR), SINTEF અને નોર્વેની સંશોધન પરિષદ દ્વારા 10 નવેમ્બર 2026ના રોજ નવી દિલ્હીના ઇન્ડિયા હેબિટેટ સેન્ટર ખાતે “સિમેન્ટ અને બાંધકામ ક્ષેત્રમાં કચરાથી સંસાધન ઉકેલો” વિષય પર ભારત-નોર્વે સંવાદનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં CSIR સંસ્થાઓ, SINTEF, નિયમનકારી સત્તાવાળાઓ અને સિમેન્ટ અને બાંધકામ ઉદ્યોગોના પ્રતિનિધિઓને ટકાઉ કચરાના વ્યવસ્થાપન અને સંસાધન પુનઃપ્રાપ્તિ માટે સહયોગી અભિગમો શોધવા માટે એકસાથે લાવવામાં આવ્યા હતા.
આ સંવાદ સમયસર અને ભારતના પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી અને નોર્વેના પ્રધાનમંત્રી જોનાસ ગહર સ્ટોરે મે મહિનામાં તેમની નોર્વેની મુલાકાત દરમિયાન રજૂ કરેલા વિઝન સાથે સુસંગત હતો, જ્યાં ભારત-નોર્વે સંબંધોને ગ્રીન સ્ટ્રેટેજિક ભાગીદારીમાં ઉન્નત કરવામાં આવ્યા હતા, જેમાં સર્ક્યુલર ઇકોનોમી, સ્વચ્છ ટેકનોલોજી અને સંશોધનનું કેન્દ્ર હતું. સંવાદની શરૂઆત CSIR-CBRIના પ્રો. એસ. કે. સિંહના સ્વાગત ભાષણથી થઈ હતી, જેમણે મહાનુભાવો અને પ્રતિષ્ઠિત સહભાગીઓનું સ્વાગત કર્યું હતું.
ઉદ્ઘાટન સત્રમાં (India Norway) CSIR મુખ્યાલયના ISTAD વિભાગના વડા ડૉ. રામા સ્વામી બંસલ; નવી દિલ્હી સ્થિત રોયલ નોર્વેજીયન એમ્બેસીના ડૉ. અરવિન ગાડગિલ; નોર્વેની સંસ્થા SINTEF ના મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક ડૉ. કારે હેલ્ગે કાર્સ્ટેનસેન; અને CSIR-CBRI ના નિયામક પ્રો. આર. પ્રદીપ કુમાર સહિત અન્ય મહાનુભાવોએ સંબોધન કર્યું હતું. ચર્ચાઓમાં CSIR સંસ્થાઓ, SINTEF અને ઉદ્યોગ ભાગીદારોને સાંકળીને સંયુક્ત ટેકનોલોજી-લક્ષી પ્રસ્તાવો દ્વારા ભારત-નોર્વે સહયોગને વધુ મજબૂત કરવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો, જેમાં સંશોધનના પરિણામોને વ્યવહારુ અને વિસ્તૃત કરી શકાય તેવા ઉકેલોમાં પરિવર્તિત કરવા પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું હતું.
આ પણ વાંચો:- Sanskrit Wisdom: પ્રગતિશીલ રાષ્ટ્રની શક્તિ અને સંભાવના સમજાવતું સંસ્કૃત સુભાષિત PM મોદીએ શેર કર્યું
પ્રો. આર. પ્રદીપ કુમારે રેખીય અર્થતંત્રમાંથી પરિપત્ર અર્થતંત્ર તરફના પરિવર્તન પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે બાંધકામ અને ઔદ્યોગિક કચરાને મૂલ્યવાન સંસાધનોમાં રૂપાંતરિત કરવાની આવશ્યકતા પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. બાંધકામ અને તોડકામમાંથી ઉત્પન્ન થતા કચરા (C&D Waste), સ્ટીલ સ્લેગ, ફ્લાય ઍશ, રેડ મડ અને અન્ય ઔદ્યોગિક અવશેષોના સંભવિત ઉપયોગો અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. આ સાથે પ્રક્રિયા અને પ્રૌદ્યોગિકીની મર્યાદાઓ, માનકીકરણ, આર્થિક સધ્ધરતા તથા બજારમાં સ્વીકૃતિ જેવા પડકારો પર પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
“POPs અને જોખમી કચરાનો સલામત વિનાશ” વિષય પરના ટેકનિકલ સત્રનું નેતૃત્વ SINTEFના મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક ડૉ. કારે હેલ્ગે કાર્સ્ટેનસેન અને CSIR-NEERIના મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક ડૉ. રમેશ કુમારે કર્યું હતું, જેમાં પર્સિસ્ટન્ટ ઓર્ગેનિક પ્રદૂષકો (POPs), DDT અને PCB-દૂષિત સામગ્રી વગેરે સહિત યોગ્ય જોખમી કચરાના પર્યાવરણીય રીતે યોગ્ય ઉપચાર માટે સિમેન્ટ ભઠ્ઠાના સહ-પ્રક્રિયાની સંભાવનાની શોધ કરવામાં આવી હતી. જ્યારે CSIR-NEERI એ ભારતની સ્ટોકહોમ કન્વેન્શન પ્રતિબદ્ધતાઓ, 2025 CDW નિયમો અને સંબંધિત નિયમો અને લેગસી POPs ઇન્વેન્ટરી સાથે ભારતની રાષ્ટ્રીય અમલીકરણ યોજના રજૂ કરી હતી.
SINTEF દ્વારા રજૂ કરાયેલા આંતરરાષ્ટ્રીય અનુભવોએ પરંપરાગત અશ્મિભૂત ઇંધણને કચરામાંથી મેળવેલા વૈકલ્પિક ઇંધણ સાથે બદલીને નિયંત્રિત ઉચ્ચ-તાપમાન પરિસ્થિતિઓ હેઠળ જોખમી કાર્બનિક દૂષકોનો નાશ કરવાની સિમેન્ટ ભઠ્ઠાઓની સંભાવના પર પણ પ્રકાશ પાડ્યો હતો. ચર્ચાઓમાં યોગ્ય તકનીકી પ્રોટોકોલ, નિયંત્રિત ઔદ્યોગિક પરીક્ષણો, ઉત્સર્જન દેખરેખ અને નિયમનકારી પાલનની જરૂરિયાત પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.
CSIR-CRRI અને CSIR-AMPRIની સંશોધન પહેલોએ માર્ગ બાંધકામ, જ્યોપોલિમર કોંક્રિટ, વિશિષ્ટ કુલ અને મૂલ્ય વર્ધિત બાંધકામ ઉત્પાદનોમાં ફ્લાય એશ, કોપર સ્લેગ, રેડ મડ, પ્લાસ્ટિક કચરો, સ્ટીલ ગ્રીટ અને અન્ય ઈન્ડસ્ટ્રીયલ ઉપ-ઉત્પાદનોના ઉપયોગ માટેની તકો દર્શાવી હતી. CSIR-NEERI અને ઉદ્યોગના પ્રતિનિધિઓએ જોખમી કચરાના સુરક્ષિત સંચાલન અને નિકાલ માટેના પડકારો અને તકનીકી આવશ્યકતાઓ પર વધુ ચર્ચા કરી હતી.
સિન્ટેફ (SINTEF)ના ડૉ. ક્રશ્ચિયન જ્હોન એંગેલસેન દ્વારા નેતૃત્વ કરાયેલ C&D કચરાના રિસાયક્લિંગ પરનું એક સમર્પિત સત્ર, પુનઃપ્રાપ્ત એગ્રીગેટ-આધારિત બાંધકામ ઉત્પાદનો, મોબાઇલ રિસાયક્લિંગ એકમો અને અશુદ્ધિઓને દૂર કરવા માટે સુધારેલી પ્રોસેસિંગ તકનીકો સહિત શ્રેષ્ઠ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રથાઓ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. પ્રો. એસ. કે. સિંહ, CSIR-CBRI, એ “બાંધકામમાં સ્લેગ અને અન્ય ઉપ-ઉત્પાદનોનો ઉપયોગ” પર એક પ્રસ્તુતિ આપી, જેમાં બાંધકામ સામગ્રીમાં તેમની સંભવિત એપ્લિકેશનો અને ઈન્ડસ્ટ્રીયલ કચરાના ટકાઉ ઉપયોગના મહત્વ પર પ્રકાશ પાડ્યો.
સંવાદમાં ભવિષ્યના સહયોગ માટે કેટલાક પ્રાથમિકતા ક્ષેત્રોની ઓળખ કરવામાં આવી હતી, જેમાં બે થી ત્રણ સંયુક્ત ભારત-નોર્વે સંશોધન પ્રસ્તાવોનો વિકાસ, જોખમી કચરાની સારવાર માટે પાયલોટ-સ્કેલ પ્રદર્શન પ્રોજેક્ટ્સ, DDT અને PCB-દૂષિત કચરાના નિકાલ માટેની તકનીકી માર્ગદર્શિકાઓ, કચરામાંથી મેળવેલી બાંધકામ સામગ્રીની પ્રગતિ અને ઉદ્યોગ-શૈક્ષણિક ભાગીદારીને મજબૂત બનાવવાનો સમાવેશ થાય છે.
કાર્યક્રમનો અંત દ્વિપક્ષીય સંશોધન અને તકનીકી સહયોગને મજબૂત કરવા, પરિપત્ર બાંધકામ પ્રથાઓને પ્રોત્સાહન આપવા અને ટકાઉ, સંસાધન-કાર્યક્ષમ સિમેન્ટ અને બાંધકામ ક્ષેત્રો તરફના સંક્રમણને વેગ આપવાના વહેંચાયેલા ભાર સાથે થયો હતો.