Visa Policy: ભારતની વિઝા વ્યવસ્થામાં મોટો ફેરફાર, સરકારે કર્યું સરળીકરણ
Visa Policy: વિઝા વ્યવસ્થાના વ્યાજબીકરણ હેઠળ, વિઝા માટેની મુખ્ય શ્રેણીઓ 13 થી ઘટાડીને 09 અને ઉપ-શ્રેણીઓ 49 થી ઘટાડીને 23 કરવામાં આવી
ભારતીય વિઝા વ્યવસ્થાનું વ્યાજબીકરણ વિદેશી પ્રવાસીઓના આગમનને પ્રોત્સાહન આપશે, મેડિકલ વેલ્યુ ટ્રાવેલ અને વિદેશી વિદ્યાર્થીઓના આગમનમાં વધારો કરશે
- Visa Policy: તમામ 23 વિઝા ઉપ-શ્રેણીઓ માટે અરજી ફોર્મમાં ભરવાના ક્ષેત્રોની સંખ્યામાં 65%–70%નો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો, હવે અરજી પ્રક્રિયા વધુ સરળ, ઝડપી અને અરજદાર-અનુકૂળ બની
- ફેરફારો વિઝા શ્રેણીઓ વચ્ચેનું ઓવરલેપ ઘટાડે છે અને મુલાકાતીઓ, દર્દીઓ, વિદ્યાર્થીઓ, સંશોધકો, રોકાણકારો અને વ્યવસાયિક વ્યાવસાયિકો માટે માળખાને નેવિગેટ કરવાનું વધુ સરળ બનાવે છે
- વ્યાજબીકરણનો ઉદ્દેશ્ય વધુ સ્પષ્ટ, હેતુ-આધારિત વિઝા વિકલ્પો દ્વારા ભારત સાથે કાયદેસરની મુસાફરી, શિક્ષણ, સ્વાસ્થ્ય સંભાળ અને આર્થિક જોડાણને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે
નવી દિલ્હી, 12 નવેમ્બર: Visa Policy: પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ અને કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી અમિત શાહના માર્ગદર્શન હેઠળ, ભારત સરકારે તેની વિઝા વ્યવસ્થાને સરળ બનાવી છે. આ પગલાનો ઉદ્દેશ્ય તેને વધુ સુઘડ, સુસંગત અને ભારતની મુલાકાતે આવતા વિદેશી નાગરિકોની જરૂરિયાતો પ્રત્યે પ્રતિભાવશીલ બનાવવાનો છે. 27 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ, ગૃહ મંત્રાલયે મુખ્ય વિઝા શ્રેણીઓની સંખ્યા 13 થી ઘટાડીને 9 અને ઉપ-શ્રેણીઓની સંખ્યા 49 થી ઘટાડીને 23 કરી દીધી છે. આ અગાઉ ઓક્ટોબર, 2025 માં કરવામાં આવેલા વ્યાજબીકરણને અનુસરે છે, જ્યારે મુખ્ય વિઝા શ્રેણીઓ 22 થી ઘટાડીને 13 અને ઉપ-શ્રેણીઓ 63 થી ઘટાડીને 49 કરવામાં આવી હતી. ભારતીય વિઝા વ્યવસ્થાના સરળીકરણ પર વિચારણા કરતી વખતે, ભારત સરકારે વિકસિત દેશોની વિઝા પ્રણાલી અને વૈશ્વિક ધોરણોનો અભ્યાસ કર્યો હતો.
મુસાફરીના સમાન હેતુઓનું એકીકરણ કાયદેસરના વિદેશી આગમનને સુગમ બનાવવાની સાથે યોગ્ય વિઝા શ્રેણીની ઓળખ કરવામાં વધુ સ્પષ્ટતા અને સરળતા પ્રદાન કરવાનો છે.
હાલમાં ઈ-વિઝા 13 ઉપ-શ્રેણીઓ હેઠળ ઇલેક્ટ્રોનિક ટ્રાવેલ ઓથોરાઇઝેશન દ્વારા પ્રોસેસ કરવામાં આવે છે. ઈ-વિઝાની સુવિધા હાલમાં 172 દેશોના નાગરિકો માટે ઉપલબ્ધ છે.
વિઝિટર વિઝા: ટૂંકા અને લાંબા રોકાણ માટે વધુ સુગમતા (ફ્લેક્સિબિલિટી)
પરંપરાગત પ્રવાસન સિવાયની પરવાનગી આપેલી પ્રવૃત્તિઓની વ્યાપક શ્રેણીને પ્રતિબિંબિત કરતા, અગાઉના પ્રવાસી (ટૂરિસ્ટ) વિઝાનું નામ બદલીને વિઝિટર વિઝા કરવામાં આવ્યું છે. આ શ્રેણીને બે ઉપ-શ્રેણીઓ, V-1 અને V-2 માં ગોઠવવામાં આવી છે, જેથી અરજદારો તેમની સૂચિત મુલાકાતનું સ્વરૂપ અને સમયગાળા માટે અનુકૂળ વિઝા પસંદ કરી શકે.
- V-1 વિઝા: અન્ય પાત્ર મુલાકાતી પ્રવૃત્તિઓ ઉપરાંત, તે વ્યાપારી બેઠકો, તબીબી પરામર્શ, વેલનેસ રીટ્રીટ્સ, ટૂંકા ગાળાની તબીબી સારવાર અને ભારતીય ભાષાઓ, સંગીત, કલા અને હસ્તકળાના ટૂંકા ગાળાના અભ્યાસક્રમો જેવી ટૂંકા ગાળાની પ્રવૃત્તિઓને આવરી લે છે. તે બહુવિધ પ્રવેશ (મલ્ટિપલ એન્ટ્રી) સાથે 30 દિવસ માટે આપવામાં આવે છે.
- V-2 વિઝા: નિર્દિષ્ટ કર્યા મુજબ, 1, 5 અથવા 10 વર્ષની માન્યતા સાથે લાંબા ગાળાની મુલાકાતો માટે બનાવાયેલ છે. તે V-1 હેઠળ પરવાનગી આપેલ પ્રવૃત્તિઓ અને પર્વતારોહણને આવરી લે છે. પર્વતારોહણ માટે, બહુવિધ પ્રવેશ સાથે છ મહિનાના વિઝા આપવામાં આવશે.
આ પણ વાંચો:- Cyber Security: ગુનાખોરી રોકવા અને આંતરિક સુરક્ષા માટે ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ જરૂરી: લોકસભા અધ્યક્ષ
સ્પષ્ટપણે ઓળખાયેલી શ્રેણી હેઠળ ટૂંકી મુલાકાતોની વ્યાપક શ્રેણી લાવવાથી, આ નવી વ્યવસ્થા એવા પ્રવાસીઓ માટે વિઝા પસંદગી સરળ બનાવે છે જેઓ વ્યવસાયિક બેઠકો, તબીબી પરામર્શ, વેલનેસ રીટ્રીટ્સ અથવા સાંસ્કૃતિક શિક્ષણ, ટૂંકા ગાળાના યોગ કાર્યક્રમ સાથે મનોરંજનને જોડી શકે છે. લાંબા ગાળાનો V-2 વિકલ્પ પાત્ર પુનરાવર્તિત મુલાકાતીઓ માટે નિરંતરતા અને સગવડ પૂરી પાડે છે, જ્યારે ચોક્કસ પર્વતારોહણ જોગવાઈ આવી મુસાફરીની વિશિષ્ટ જરૂરિયાતોને સંબોધિત કરે છે.
મેડિકલ વિઝા: સારવારની નિરંતરતા અને પુનરાવર્તિત મુલાકાતોની સરળતા
મેડિકલ વિઝા (Visa Policy) માળખું પરંપરાગત અને આયુષ (AYUSH) પ્રણાલીઓ હેઠળની સારવાર માટે અલગ જોગવાઈઓ જાળવી રાખે છે. M-1 વિઝા આયુષ પ્રણાલીઓ સિવાયની તબીબી સારવારને આવરી લે છે, જ્યારે M-3 વિઝા આયુષ પ્રણાલીઓ હેઠળની સારવારને આવરી લે છે. M-1 અને M-3 વિઝા, તેમના ઈ-વિઝા પ્રકારો સહિત, બહુવિધ પ્રવેશ સાથે ડિફોલ્ટ વિકલ્પ તરીકે એક વર્ષ માટે આપવામાં આવશે. અનુરૂપ મેડિકલ એટેન્ડન્ટ વિઝા જોગવાઈઓ પણ તદનુસાર ઉપલબ્ધ છે, M-2 અને M-4 વિઝા અનુક્રમે M-1 અને M-3 વિઝા ધારકોના એટેન્ડન્ટ (સાથે આવનાર વ્યક્તિ) માટે આપવામાં આવશે.
આ વ્યવસ્થા દર્દીઓને વધુ અનુમાનિતતા આપે છે જ્યારે સારવારમાં બહુવિધ પરામર્શ, ફોલો-અપ એપોઇન્ટમેન્ટ્સ અથવા તબક્કાવાર પ્રક્રિયાઓ શામેલ હોય. મલ્ટિપલ-એન્ટ્રી માન્યતા સારવારના કોર્સ દરમિયાન વારંવાર વિઝા અરજીઓની જરૂરિયાત ઘટાડી શકે છે, જ્યારે વિશિષ્ટ આયુષ જોગવાઈ અરજદારોને યોગ્ય સારવારનો માર્ગ ઓળખવામાં મદદ કરે છે. એટેન્ડન્ટ વિઝાની ઉપલબ્ધતા સાથે આવનારી વ્યક્તિઓ દ્વારા સપોર્ટ પણ સુગમ બનાવે છે. આ પ્રધાનમંત્રીના ‘હીલ ઇન ઇન્ડિયા’ ના વિઝન મુજબ ભારતમાં મેડિકલ વેલ્યુ ટુરિઝમને પ્રોત્સાહિત કરશે.
સ્ટુડન્ટ વિઝા: શિક્ષણ અને સંશોધન માટે વધુ સ્પષ્ટ માર્ગો
Visa Policy: સ્ટુડન્ટ વિઝા શ્રેણીને બે વ્યાપક ઉપ-શ્રેણીઓમાં એકીકૃત કરવામાં આવી છે. S-1 વિઝા શાળા, સ્નાતક (ગ્રેજ્યુએટ) અને અનુસ્નાતક (પોસ્ટ-ગ્રેજ્યુએટ) શિક્ષણને આવરી લે છે. S-2 વિઝા ભારતીય યુનિવર્સિટીઓમાં પીએચડી (PhD) અને સંશોધન વિદ્વાનો, મુલાકાતી ફેકલ્ટી, સંશોધન માટે ભારતની મુલાકાતે આવતા વિદેશી સંશોધન વિદ્યાર્થીઓ, વૈજ્ઞાનિક અને માનવશાસ્ત્રીય સાહસિક પ્રવાસો (એક્સપિડિશન્સ), ઇન્ટર્નશિપ અને વિનિમય વિદ્યાર્થીઓ (એક્સચેન્જ સ્ટુડન્ટ્સ), અન્ય નિર્દિષ્ટ શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિઓને આવરી લે છે.
સ્ટડી ઇન ઇન્ડિયા પોર્ટલ દ્વારા ભારતીય શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં નામાંકિત વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ માટે, બહુવિધ પ્રવેશ સાથે પાંચ વર્ષ સુધી અથવા શૈક્ષણિક અભ્યાસક્રમના સમયગાળા માટે, બેમાંથી જે ઓછું હોય ત્યાં સુધી, e-S1 વિઝા આપી શકાય છે. આ જોગવાઈઓ વિદ્યાર્થીઓને વધુ સરળતાથી ઓળખી શકાય તેવો વિઝા માર્ગ અને શૈક્ષણિક આયોજન માટે વધુ નિશ્ચિતતા પ્રદાન કરે છે. અભ્યાસક્રમના સમયગાળા સાથે જોડાયેલી લાંબી માન્યતા પ્રક્રિયાગત વિક્ષેપોને પણ ઘટાડી શકે છે અને પાત્ર વિદ્યાર્થીઓ માટે તેમના અભ્યાસ દરમિયાન મુસાફરી કરવાનું સરળ બનાવી શકે છે.
બિઝનેસ વિઝા: રોકાણ અને વિશિષ્ટ પ્રવૃત્તિઓ માટે વધુ સ્પષ્ટ જોગવાઈઓ
બિઝનેસ વિઝા (Visa Policy) શ્રેણીને B-1 અને B-2 માં એકીકૃત કરવામાં આવી છે. B-1 વિઝા ભારતમાં ઔદ્યોગિક અથવા વ્યવસાયિક સાહસો સ્થાપવા માંગતા વિદેશી નાગરિકો સહિત લાંબા ગાળાની, લાયસન્સ-આધારિત વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિઓને આવરી લે છે. B-2 વિઝા પ્રોડક્શન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બિઝનેસ, પરિષદો (કોન્ફરન્સ), રમતગમત, પ્રદર્શન કળા અને ફિલ્મો સહિત ટૂંકા ગાળાની, કરાર-આધારિત વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિઓને આવરી લે છે.
ભારતીય કંપનીઓ દ્વારા ઇન્સ્ટોલેશન અને કમિશનિંગ, ક્વોલિટી ચેક્સ અને આવશ્યક જાળવણી, પ્રોડક્શન, IT અને ERP રેમ્પ-અપ, તાલીમ, સપ્લાય-ચેઇન ડેવલપમેન્ટ, પ્લાન્ટ ડિઝાઇન અને બ્રિંગ-અપ, સિનિયર મેનેજમેન્ટ અને ટેકનિકલ સપોર્ટ, જેમાં નો-હાઉ (જ્ઞાન), ટેકનોલોજી અને સેવાઓનું સ્થાનાંતરણ શામેલ છે તેવી પ્રવૃત્તિઓમાં રોકાયેલા વિદેશી વિષય નિષ્ણાતો, એન્જિનિયરો અને તકનીકી કર્મચારીઓ માટે પણ ખાસ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આવા કર્મચારીઓને ઈ-વિઝા પ્લેટફોર્મ દ્વારા B-2 શ્રેણી હેઠળ પ્રોડક્શન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બિઝનેસ વિઝા આપી શકાય છે. આ અગાઉ e-B4 વિઝા નામકરણ હેઠળ આપવામાં આવતો હતો.
આ વિભેદકતા વ્યવસાયોને ટૂંકા ગાળાના કરાર આધારિત કાર્યો સામે લાંબા ગાળાના રોકાણોનું આયોજન કરતી વખતે વધુ સ્પષ્ટતા આપે છે. તકનીકી નિષ્ણાતો માટેની સમર્પિત જોગવાઈ ઔદ્યોગિક સુવિધાઓની સ્થાપના અને કામગીરી, ટેકનોલોજીનું સ્થાનાંતરણ, કર્મચારીઓને તાલીમ આપવા અને ઉત્પાદનને સપોર્ટ કરવા માટે સમયસર નિષ્ણાત સેવાની જમાવટને સુગમ બનાવી શકે છે, જેનાથી કંપનીઓ અને વિદેશી વ્યાવસાયિકો બંને માટે અનુમાનિતતામાં સુધારો થાય છે.
સરળ, હેતુ-આધારિત વિઝા માળખું
એકસાથે લેવામાં આવે તો, ફેરફારો વિઝા શ્રેણીઓ વચ્ચેનું ઓવરલેપ ઘટાડે છે અને મુલાકાતીઓ, દર્દીઓ, વિદ્યાર્થીઓ, સંશોધકો, રોકાણકારો અને વ્યવસાયિક વ્યાવસાયિકો માટે માળખાને નેવિગેટ કરવાનું વધુ સરળ બનાવે છે. વ્યાજબીકરણનો ઉદ્દેશ્ય લાગુ પાત્રતા માપદંડો અને શરતોને આધીન, વધુ સ્પષ્ટ, હેતુ-આધારિત વિઝા વિકલ્પો દ્વારા કાયદેસરની મુસાફરી, શિક્ષણ, સ્વાસ્થ્ય સંભાળ અને ભારત સાથેના આર્થિક જોડાણને સમર્થન આપવાનો છે.
ભારતની મુલાકાતે આવતા વિદેશી નાગરિકોને સુગમતા આપવા માટે સરળ વિઝા અરજી ફોર્મ્સ
Visa Policy: ગૃહ મંત્રાલયે વિઝાની 23 શ્રેણીઓ/ઉપ-શ્રેણીઓમાં વિઝા અરજી ફોર્મને સરળ અને વ્યાજબી બનાવવા માટે વ્યાપક કવાયત હાથ ધરી છે. વિઝાની તમામ 23 શ્રેણીઓ/ઉપ-શ્રેણીઓ માટે જરૂરી ફીલ્ડ/કોલમ 65%-70% ઘટાડી દેવામાં આવ્યા છે. આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય વિદેશી નાગરિક પાસેથી જરૂરી માહિતીમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરવાનો, વિઝા પ્રોસેસિંગ માટે જરૂરી આવશ્યક વિગતો જાળવી રાખીને વિઝા ફોર્મને સરળ બનાવવાનો છે. આનાથી અરજદાર દ્વારા અરજી પૂર્ણ કરવા માટે જરૂરી સમય અને પ્રયત્ન ઘટશે તેમજ વિઝા અરજીની વધુ લક્ષિત તપાસ અને પ્રોસેસિંગ સુગમ બનાવીને વહીવટી કાર્યક્ષમતા વધશે.
ભારતીય વિઝા વ્યવસ્થામાં કરાયેલા તમામ ફેરફારોને અમલમાં મૂકવા માટે, ગૃહ મંત્રાલય IT સિસ્ટમ્સને અપડેટ કરી રહ્યું છે અને વર્ષના અંત સુધીમાં, નવા વ્યાજબીકરણ મુજબ વિઝા આપવામાં આવશે.
સુધારેલ વિઝા માળખામાં હવે નીચે દર્શાવ્યા મુજબ નવ મુખ્ય શ્રેણીઓ શામેલ છે:
| ક્રમ નં. | વિઝાની મુખ્ય શ્રેણી | જે હેતુ માટે આપવામાં આવે છે |
| 1 | બિઝનેસ વિઝા | ઔદ્યોગિક/વ્યવસાયિક સાહસ સ્થાપવા સહિત લાંબા ગાળાની વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિઓ; ટૂંકા ગાળાની વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિઓ જેવી કે રમતગમત અને સાંસ્કૃતિક/વાણિજ્યિક પ્રદર્શનોમાં ભાગીદારી, પ્રોડક્શન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બિઝનેસ, પરિષદોમાં હાજરી આપવી, દસ્તાવેજી (ડોક્યુમેન્ટરી) અને જાહેરાત ફિલ્મો સહિત ફિલ્મોનું શૂટિંગ. |
| 2 | ડિપ્લોમેટિક વિઝા | ભારતમાં સોંપાયેલા અથવા ભારતની મુલાકાતે આવેલા UN રાજદૂતો સહિતના રાજદૂતો અને તેમના આશ્રિતો. |
| 3 | વર્ક વિઝા | ભારતીય કંપનીઓ/સંસ્થાઓ સાથે લાંબા ગાળાની રોજગારી, NGO માં કામ કરવું અને મિશનરી પ્રવૃત્તિઓ. |
| 4 | જર્નાલિસ્ટ વિઝા | ભારતમાં માન્યતા પ્રાપ્ત પત્રકારો. |
| 5 | મેડિકલ વિઝા | આયુષ પ્રણાલીઓ હેઠળની સારવાર અને તેમના એટેન્ડન્ટ્સ સહિત ગંભીર/ઇન્ડોર તબીબી સારવાર લેવા માટે ભારતની મુલાકાતે આવતા વિદેશીઓ. |
| 6 | ઓફિશિયલ વિઝા | ભારતમાં સોંપાયેલા અથવા ભારતની મુલાકાતે આવેલા UN બિન-રાજદ્વારી અધિકારીઓ સહિત બિન-રાજદ્વારી અધિકારીઓ અને તેમના આશ્રિતો. |
| 7 | સ્ટુડન્ટ વિઝા | શાળા/સ્નાતક/અનુસ્નાતક શિક્ષણ, યોગ, વૈદિક સંસ્કૃતિ અને ભારતીય સંગીત/નૃત્યનો અભ્યાસ, બૌદ્ધ અભ્યાસ, ભારતીય ભાષાઓ અને ભારતીય જ્ઞાન પ્રણાલીઓનો અભ્યાસ, સંશોધન, ઇન્ટર્નશિપ અને વિનિમય વિદ્યાર્થીઓ. |
| 8 | વિઝિટર વિઝા | પ્રવાસન, વ્યવસાયિક બેઠકો, તબીબી પરામર્શ અને વેલનેસ રીટ્રીટ્સ સહિતની ટૂંકા ગાળાની પ્રવૃત્તિઓ, ટ્રાન્ઝિટ અને પર્વતારોહણ. |
| 9 | મિસેલેનિયસ વિઝા | ભારતીય મૂળના વ્યક્તિઓ અને તેમના જીવનસાથી/બાળકો, ઓરોવિલે ફાઉન્ડેશન જેવી વિવિધ નિર્દિષ્ટ સંસ્થાઓમાં જોડાવા આવતા લોકો, વિવિધ લાંબા ગાળાના વિઝા પર આવતા વિદેશી નાગરિકોના આશ્રિતો, અફઘાનિસ્તાનના નાગરિકો માટે સ્ટે વિઝા, પાડોશી દેશોના નાગરિકોની ચોક્કસ શ્રેણીઓ માટે લોંગ ટર્મ વિઝા અને અન્ય કોઈપણ વિઝા શ્રેણી દ્વારા આવરી લેવામાં ન આવતા અન્ય વિવિધ હેતુઓ. |
પ્રધાનમંત્રી શ્રી નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વ અને કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહના માર્ગદર્શન હેઠળ, ભારત સરકારે તેની વિઝા વ્યવસ્થાને સરળ બનાવી છે. આ પગલાનો ઉદ્દેશ્ય તેને વધુ સુઘડ, સુસંગત અને ભારતની મુલાકાતે આવતા વિદેશી નાગરિકોની જરૂરિયાતો પ્રત્યે પ્રતિભાવશીલ બનાવવાનો છે. 27 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ, ગૃહ મંત્રાલયે મુખ્ય વિઝા શ્રેણીઓની સંખ્યા 13 થી ઘટાડીને 9 અને ઉપ-શ્રેણીઓની સંખ્યા 49 થી ઘટાડીને 23 કરી દીધી છે. આ અગાઉ ઓક્ટોબર, 2025 માં કરવામાં આવેલા વ્યાજબીકરણને અનુસરે છે, જ્યારે મુખ્ય વિઝા શ્રેણીઓ 22 થી ઘટાડીને 13 અને ઉપ-શ્રેણીઓ 63 થી ઘટાડીને 49 કરવામાં આવી હતી. ભારતીય વિઝા વ્યવસ્થાના સરળીકરણ પર વિચારણા કરતી વખતે, ભારત સરકારે વિકસિત દેશોની વિઝા પ્રણાલી અને વૈશ્વિક ધોરણોનો અભ્યાસ કર્યો હતો.
મુસાફરીના સમાન હેતુઓનું એકીકરણ કાયદેસરના વિદેશી આગમનને સુગમ બનાવવાની સાથે યોગ્ય વિઝા શ્રેણીની ઓળખ કરવામાં વધુ સ્પષ્ટતા અને સરળતા પ્રદાન કરવાનો છે.
હાલમાં ઈ-વિઝા 13 ઉપ-શ્રેણીઓ હેઠળ ઇલેક્ટ્રોનિક ટ્રાવેલ ઓથોરાઇઝેશન દ્વારા પ્રોસેસ કરવામાં આવે છે. ઈ-વિઝાની સુવિધા હાલમાં 172 દેશોના નાગરિકો માટે ઉપલબ્ધ છે.
વિઝિટર વિઝા: ટૂંકા અને લાંબા રોકાણ માટે વધુ સુગમતા (ફ્લેક્સિબિલિટી)
પરંપરાગત પ્રવાસન સિવાયની પરવાનગી આપેલી પ્રવૃત્તિઓની વ્યાપક શ્રેણીને પ્રતિબિંબિત કરતા, અગાઉના પ્રવાસી (ટૂરિસ્ટ) વિઝાનું નામ બદલીને વિઝિટર વિઝા કરવામાં આવ્યું છે. આ શ્રેણીને બે ઉપ-શ્રેણીઓ, V-1 અને V-2 માં ગોઠવવામાં આવી છે, જેથી અરજદારો તેમની સૂચિત મુલાકાતનું સ્વરૂપ અને સમયગાળા માટે અનુકૂળ વિઝા પસંદ કરી શકે.
- V-1 વિઝા: અન્ય પાત્ર મુલાકાતી પ્રવૃત્તિઓ ઉપરાંત, તે વ્યાપારી બેઠકો, તબીબી પરામર્શ, વેલનેસ રીટ્રીટ્સ, ટૂંકા ગાળાની તબીબી સારવાર અને ભારતીય ભાષાઓ, સંગીત, કલા અને હસ્તકળાના ટૂંકા ગાળાના અભ્યાસક્રમો જેવી ટૂંકા ગાળાની પ્રવૃત્તિઓને આવરી લે છે. તે બહુવિધ પ્રવેશ (મલ્ટિપલ એન્ટ્રી) સાથે 30 દિવસ માટે આપવામાં આવે છે.
- V-2 વિઝા: નિર્દિષ્ટ કર્યા મુજબ, 1, 5 અથવા 10 વર્ષની માન્યતા સાથે લાંબા ગાળાની મુલાકાતો માટે બનાવાયેલ છે. તે V-1 હેઠળ પરવાનગી આપેલ પ્રવૃત્તિઓ અને પર્વતારોહણને આવરી લે છે. પર્વતારોહણ માટે, બહુવિધ પ્રવેશ સાથે છ મહિનાના વિઝા આપવામાં આવશે.
સ્પષ્ટપણે ઓળખાયેલી શ્રેણી હેઠળ ટૂંકી મુલાકાતોની વ્યાપક શ્રેણી લાવવાથી, આ નવી વ્યવસ્થા એવા પ્રવાસીઓ માટે વિઝા પસંદગી સરળ બનાવે છે જેઓ વ્યવસાયિક બેઠકો, તબીબી પરામર્શ, વેલનેસ રીટ્રીટ્સ અથવા સાંસ્કૃતિક શિક્ષણ, ટૂંકા ગાળાના યોગ કાર્યક્રમ સાથે મનોરંજનને જોડી શકે છે. લાંબા ગાળાનો V-2 વિકલ્પ પાત્ર પુનરાવર્તિત મુલાકાતીઓ માટે નિરંતરતા અને સગવડ પૂરી પાડે છે, જ્યારે ચોક્કસ પર્વતારોહણ જોગવાઈ આવી મુસાફરીની વિશિષ્ટ જરૂરિયાતોને સંબોધિત કરે છે.
મેડિકલ વિઝા: સારવારની નિરંતરતા અને પુનરાવર્તિત મુલાકાતોની સરળતા
મેડિકલ વિઝા માળખું પરંપરાગત અને આયુષ (AYUSH) પ્રણાલીઓ હેઠળની સારવાર માટે અલગ જોગવાઈઓ જાળવી રાખે છે. M-1 વિઝા આયુષ પ્રણાલીઓ સિવાયની તબીબી સારવારને આવરી લે છે, જ્યારે M-3 વિઝા આયુષ પ્રણાલીઓ હેઠળની સારવારને આવરી લે છે. M-1 અને M-3 વિઝા, તેમના ઈ-વિઝા પ્રકારો સહિત, બહુવિધ પ્રવેશ સાથે ડિફોલ્ટ વિકલ્પ તરીકે એક વર્ષ માટે આપવામાં આવશે. અનુરૂપ મેડિકલ એટેન્ડન્ટ વિઝા જોગવાઈઓ પણ તદનુસાર ઉપલબ્ધ છે, M-2 અને M-4 વિઝા અનુક્રમે M-1 અને M-3 વિઝા ધારકોના એટેન્ડન્ટ (સાથે આવનાર વ્યક્તિ) માટે આપવામાં આવશે.
આ વ્યવસ્થા દર્દીઓને વધુ અનુમાનિતતા આપે છે જ્યારે સારવારમાં બહુવિધ પરામર્શ, ફોલો-અપ એપોઇન્ટમેન્ટ્સ અથવા તબક્કાવાર પ્રક્રિયાઓ શામેલ હોય. મલ્ટિપલ-એન્ટ્રી માન્યતા સારવારના કોર્સ દરમિયાન વારંવાર વિઝા અરજીઓની જરૂરિયાત ઘટાડી શકે છે, જ્યારે વિશિષ્ટ આયુષ જોગવાઈ અરજદારોને યોગ્ય સારવારનો માર્ગ ઓળખવામાં મદદ કરે છે. એટેન્ડન્ટ વિઝાની ઉપલબ્ધતા સાથે આવનારી વ્યક્તિઓ દ્વારા સપોર્ટ પણ સુગમ બનાવે છે. આ પ્રધાનમંત્રીના ‘હીલ ઇન ઇન્ડિયા’ ના વિઝન મુજબ ભારતમાં મેડિકલ વેલ્યુ ટુરિઝમને પ્રોત્સાહિત કરશે.
સ્ટુડન્ટ વિઝા: શિક્ષણ અને સંશોધન માટે વધુ સ્પષ્ટ માર્ગો
સ્ટુડન્ટ વિઝા શ્રેણીને બે વ્યાપક ઉપ-શ્રેણીઓમાં એકીકૃત કરવામાં આવી છે. S-1 વિઝા શાળા, સ્નાતક (ગ્રેજ્યુએટ) અને અનુસ્નાતક (પોસ્ટ-ગ્રેજ્યુએટ) શિક્ષણને આવરી લે છે. S-2 વિઝા ભારતીય યુનિવર્સિટીઓમાં પીએચડી (PhD) અને સંશોધન વિદ્વાનો, મુલાકાતી ફેકલ્ટી, સંશોધન માટે ભારતની મુલાકાતે આવતા વિદેશી સંશોધન વિદ્યાર્થીઓ, વૈજ્ઞાનિક અને માનવશાસ્ત્રીય સાહસિક પ્રવાસો (એક્સપિડિશન્સ), ઇન્ટર્નશિપ અને વિનિમય વિદ્યાર્થીઓ (એક્સચેન્જ સ્ટુડન્ટ્સ), અન્ય નિર્દિષ્ટ શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિઓને આવરી લે છે.
સ્ટડી ઇન ઇન્ડિયા પોર્ટલ દ્વારા ભારતીય શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં નામાંકિત વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ માટે, બહુવિધ પ્રવેશ સાથે પાંચ વર્ષ સુધી અથવા શૈક્ષણિક અભ્યાસક્રમના સમયગાળા માટે, બેમાંથી જે ઓછું હોય ત્યાં સુધી, e-S1 વિઝા આપી શકાય છે. આ જોગવાઈઓ વિદ્યાર્થીઓને વધુ સરળતાથી ઓળખી શકાય તેવો વિઝા માર્ગ અને શૈક્ષણિક આયોજન માટે વધુ નિશ્ચિતતા પ્રદાન કરે છે. અભ્યાસક્રમના સમયગાળા સાથે જોડાયેલી લાંબી માન્યતા પ્રક્રિયાગત વિક્ષેપોને પણ ઘટાડી શકે છે અને પાત્ર વિદ્યાર્થીઓ માટે તેમના અભ્યાસ દરમિયાન મુસાફરી કરવાનું સરળ બનાવી શકે છે.
બિઝનેસ વિઝા: રોકાણ અને વિશિષ્ટ પ્રવૃત્તિઓ માટે વધુ સ્પષ્ટ જોગવાઈઓ
બિઝનેસ વિઝા શ્રેણીને B-1 અને B-2 માં એકીકૃત કરવામાં આવી છે. B-1 વિઝા ભારતમાં ઔદ્યોગિક અથવા વ્યવસાયિક સાહસો સ્થાપવા માંગતા વિદેશી નાગરિકો સહિત લાંબા ગાળાની, લાયસન્સ-આધારિત વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિઓને આવરી લે છે. B-2 વિઝા પ્રોડક્શન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બિઝનેસ, પરિષદો (કોન્ફરન્સ), રમતગમત, પ્રદર્શન કળા અને ફિલ્મો સહિત ટૂંકા ગાળાની, કરાર-આધારિત વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિઓને આવરી લે છે.
ભારતીય કંપનીઓ દ્વારા ઇન્સ્ટોલેશન અને કમિશનિંગ, ક્વોલિટી ચેક્સ અને આવશ્યક જાળવણી, પ્રોડક્શન, IT અને ERP રેમ્પ-અપ, તાલીમ, સપ્લાય-ચેઇન ડેવલપમેન્ટ, પ્લાન્ટ ડિઝાઇન અને બ્રિંગ-અપ, સિનિયર મેનેજમેન્ટ અને ટેકનિકલ સપોર્ટ, જેમાં નો-હાઉ (જ્ઞાન), ટેકનોલોજી અને સેવાઓનું સ્થાનાંતરણ શામેલ છે તેવી પ્રવૃત્તિઓમાં રોકાયેલા વિદેશી વિષય નિષ્ણાતો, એન્જિનિયરો અને તકનીકી કર્મચારીઓ માટે પણ ખાસ જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. આવા કર્મચારીઓને ઈ-વિઝા પ્લેટફોર્મ દ્વારા B-2 શ્રેણી હેઠળ પ્રોડક્શન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બિઝનેસ વિઝા આપી શકાય છે. આ અગાઉ e-B4 વિઝા નામકરણ હેઠળ આપવામાં આવતો હતો.
આ વિભેદકતા વ્યવસાયોને ટૂંકા ગાળાના કરાર આધારિત કાર્યો સામે લાંબા ગાળાના રોકાણોનું આયોજન કરતી વખતે વધુ સ્પષ્ટતા આપે છે. તકનીકી નિષ્ણાતો માટેની સમર્પિત જોગવાઈ ઔદ્યોગિક સુવિધાઓની સ્થાપના અને કામગીરી, ટેકનોલોજીનું સ્થાનાંતરણ, કર્મચારીઓને તાલીમ આપવા અને ઉત્પાદનને સપોર્ટ કરવા માટે સમયસર નિષ્ણાત સેવાની જમાવટને સુગમ બનાવી શકે છે, જેનાથી કંપનીઓ અને વિદેશી વ્યાવસાયિકો બંને માટે અનુમાનિતતામાં સુધારો થાય છે.
સરળ, હેતુ-આધારિત વિઝા માળખું
એકસાથે લેવામાં આવે તો, ફેરફારો વિઝા શ્રેણીઓ વચ્ચેનું ઓવરલેપ ઘટાડે છે અને મુલાકાતીઓ, દર્દીઓ, વિદ્યાર્થીઓ, સંશોધકો, રોકાણકારો અને વ્યવસાયિક વ્યાવસાયિકો માટે માળખાને નેવિગેટ કરવાનું વધુ સરળ બનાવે છે. વ્યાજબીકરણનો ઉદ્દેશ્ય લાગુ પાત્રતા માપદંડો અને શરતોને આધીન, વધુ સ્પષ્ટ, હેતુ-આધારિત વિઝા વિકલ્પો દ્વારા કાયદેસરની મુસાફરી, શિક્ષણ, સ્વાસ્થ્ય સંભાળ અને ભારત સાથેના આર્થિક જોડાણને સમર્થન આપવાનો છે.
ભારતની મુલાકાતે આવતા વિદેશી નાગરિકોને સુગમતા આપવા માટે સરળ વિઝા અરજી ફોર્મ્સ
ગૃહ મંત્રાલયે વિઝાની 23 શ્રેણીઓ/ઉપ-શ્રેણીઓમાં વિઝા અરજી ફોર્મને સરળ અને વ્યાજબી બનાવવા માટે વ્યાપક કવાયત હાથ ધરી છે. વિઝાની તમામ 23 શ્રેણીઓ/ઉપ-શ્રેણીઓ માટે જરૂરી ફીલ્ડ/કોલમ 65%-70% ઘટાડી દેવામાં આવ્યા છે. આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય વિદેશી નાગરિક પાસેથી જરૂરી માહિતીમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરવાનો, વિઝા પ્રોસેસિંગ માટે જરૂરી આવશ્યક વિગતો જાળવી રાખીને વિઝા ફોર્મને સરળ બનાવવાનો છે. આનાથી અરજદાર દ્વારા અરજી પૂર્ણ કરવા માટે જરૂરી સમય અને પ્રયત્ન ઘટશે તેમજ વિઝા અરજીની વધુ લક્ષિત તપાસ અને પ્રોસેસિંગ સુગમ બનાવીને વહીવટી કાર્યક્ષમતા વધશે.
ભારતીય વિઝા વ્યવસ્થામાં કરાયેલા તમામ ફેરફારોને અમલમાં મૂકવા માટે, ગૃહ મંત્રાલય IT સિસ્ટમ્સને અપડેટ કરી રહ્યું છે અને વર્ષના અંત સુધીમાં, નવા વ્યાજબીકરણ મુજબ વિઝા આપવામાં આવશે.
સુધારેલ વિઝા માળખામાં હવે નીચે દર્શાવ્યા મુજબ નવ મુખ્ય શ્રેણીઓ શામેલ છે:
| ક્રમ નં. | વિઝાની મુખ્ય શ્રેણી | જે હેતુ માટે આપવામાં આવે છે |
| 1 | બિઝનેસ વિઝા | ઔદ્યોગિક/વ્યવસાયિક સાહસ સ્થાપવા સહિત લાંબા ગાળાની વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિઓ; ટૂંકા ગાળાની વ્યવસાયિક પ્રવૃત્તિઓ જેવી કે રમતગમત અને સાંસ્કૃતિક/વાણિજ્યિક પ્રદર્શનોમાં ભાગીદારી, પ્રોડક્શન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બિઝનેસ, પરિષદોમાં હાજરી આપવી, દસ્તાવેજી (ડોક્યુમેન્ટરી) અને જાહેરાત ફિલ્મો સહિત ફિલ્મોનું શૂટિંગ. |
| 2 | ડિપ્લોમેટિક વિઝા | ભારતમાં સોંપાયેલા અથવા ભારતની મુલાકાતે આવેલા UN રાજદૂતો સહિતના રાજદૂતો અને તેમના આશ્રિતો. |
| 3 | વર્ક વિઝા | ભારતીય કંપનીઓ/સંસ્થાઓ સાથે લાંબા ગાળાની રોજગારી, NGO માં કામ કરવું અને મિશનરી પ્રવૃત્તિઓ. |
| 4 | જર્નાલિસ્ટ વિઝા | ભારતમાં માન્યતા પ્રાપ્ત પત્રકારો. |
| 5 | મેડિકલ વિઝા | આયુષ પ્રણાલીઓ હેઠળની સારવાર અને તેમના એટેન્ડન્ટ્સ સહિત ગંભીર/ઇન્ડોર તબીબી સારવાર લેવા માટે ભારતની મુલાકાતે આવતા વિદેશીઓ. |
| 6 | ઓફિશિયલ વિઝા | ભારતમાં સોંપાયેલા અથવા ભારતની મુલાકાતે આવેલા UN બિન-રાજદ્વારી અધિકારીઓ સહિત બિન-રાજદ્વારી અધિકારીઓ અને તેમના આશ્રિતો. |
| 7 | સ્ટુડન્ટ વિઝા | શાળા/સ્નાતક/અનુસ્નાતક શિક્ષણ, યોગ, વૈદિક સંસ્કૃતિ અને ભારતીય સંગીત/નૃત્યનો અભ્યાસ, બૌદ્ધ અભ્યાસ, ભારતીય ભાષાઓ અને ભારતીય જ્ઞાન પ્રણાલીઓનો અભ્યાસ, સંશોધન, ઇન્ટર્નશિપ અને વિનિમય વિદ્યાર્થીઓ. |
| 8 | વિઝિટર વિઝા | પ્રવાસન, વ્યવસાયિક બેઠકો, તબીબી પરામર્શ અને વેલનેસ રીટ્રીટ્સ સહિતની ટૂંકા ગાળાની પ્રવૃત્તિઓ, ટ્રાન્ઝિટ અને પર્વતારોહણ. |
| 9 | મિસેલેનિયસ વિઝા | ભારતીય મૂળના વ્યક્તિઓ અને તેમના જીવનસાથી/બાળકો, ઓરોવિલે ફાઉન્ડેશન જેવી વિવિધ નિર્દિષ્ટ સંસ્થાઓમાં જોડાવા આવતા લોકો, વિવિધ લાંબા ગાળાના વિઝા પર આવતા વિદેશી નાગરિકોના આશ્રિતો, અફઘાનિસ્તાનના નાગરિકો માટે સ્ટે વિઝા, પાડોશી દેશોના નાગરિકોની ચોક્કસ શ્રેણીઓ માટે લોંગ ટર્મ વિઝા અને અન્ય કોઈપણ વિઝા શ્રેણી દ્વારા આવરી લેવામાં ન આવતા અન્ય વિવિધ હેતુઓ. |