Homemade Curd: દહીંનું જમણ ખતમ થઈ ગયું? લીલા કે સૂકા લાલ મરચાંથી ઘરે તૈયાર કરો નવું જમણ
Homemade Curd: દૂધમાં ડંઠળ સાથેનાં 2–3 લીલાં મરચાં અથવા 2 સૂકાં લાલ મરચાં નાખીને અજમાવી શકાય છે ઘરેલું ઉપાય; યોગ્ય તાપમાન, સ્વચ્છ વાસણ અને પૂરતો સમય રાખવો જરૂરી.
લાઇફસ્ટાઇલ ડેસ્ક: Homemade Curd: ભારતીય રસોડામાં દહીંનો ઉપયોગ રોજિંદા ભોજનથી લઈને કઢી, રાયતું, છાશ અને લસ્સી જેવી અનેક વાનગીઓમાં થાય છે. પરંતુ ઘણીવાર ઘરે દહીં ખતમ થઈ જાય છે અને નવું દહીં જમાવવા માટે જૂનું દહીં એટલે કે જમણ ઉપલબ્ધ હોતું નથી. આવી સ્થિતિમાં બજારમાંથી દહીં લાવવું પડે છે. જોકે રસોડામાં જ ઉપલબ્ધ કેટલીક વસ્તુઓની મદદથી દહીંનું જમણ તૈયાર કરવાનો પરંપરાગત ઉપાય પણ છે. તેમાં લીલાં મરચાં અને સૂકાં લાલ મરચાંનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિમાં મરચાંના ડંઠળ (Homemade Curd) પર રહેલા કુદરતી સૂક્ષ્મજીવો દૂધમાં આથો આવવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં મદદ કરી શકે છે. જોકે આ કોઈ ગેરંટીવાળી કે તરત દહીં જમાવી દેતી રીત નથી. દૂધની ગુણવત્તા, તાપમાન, સ્વચ્છતા અને આસપાસના વાતાવરણ પ્રમાણે પરિણામ બદલાઈ શકે છે.
1. લીલાં મરચાંથી દહીંનું જમણ કેવી રીતે બનાવવું?
જો ઘરે જૂનું દહીં ન હોય તો તાજાં લીલાં મરચાંનો ઉપયોગ કરીને જમણ તૈયાર કરવાનો પ્રયાસ કરી શકાય છે.
સામગ્રી:
- 1 કપથી 1 લીટર દૂધ
- 2થી 3 તાજાં લીલાં મરચાં, ડંઠળ સાથે
બનાવવાની રીત:
Homemade Curd: સૌપ્રથમ દૂધને સારી રીતે ઉકાળી લો. ત્યારબાદ તેને થોડું ઠંડું થવા દો. દૂધ હળવું ગરમ રહે ત્યારે તેને સ્વચ્છ અને સૂકા વાસણમાં કાઢો. હવે 2થી 3 લીલાં મરચાંને પાણીથી સારી રીતે ધોઈને સૂકવી લો. મરચાંના ડંઠળ કાઢવાના નથી, કારણ કે આ પદ્ધતિમાં ડંઠળ મહત્વનો ભાગ છે.
મરચાંને ડંઠળ સહિત દૂધમાં નાખો અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી ડંઠળ દૂધમાં ડૂબેલા રહે તે ધ્યાન રાખો. વાસણને ઢાંકીને ગરમ અને સ્થિર જગ્યાએ 10થી 12 કલાક માટે રાખો. આ દરમિયાન દૂધમાં આથો આવવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ શકે છે.
જો દૂધ યોગ્ય રીતે જામી જાય તો તેને તરત ખાવાને બદલે તેની ગંધ, રંગ અને બનાવટ તપાસો. અસામાન્ય ગંધ કે રંગ દેખાય તો તેનો ઉપયોગ ન કરવો.
2. સૂકાં લાલ મરચાંથી પણ અજમાવી શકાય છે આ રીત
લીલાં મરચાં ઉપલબ્ધ ન હોય તો ડંઠળવાળાં સૂકાં લાલ મરચાંથી પણ આ ઘરેલું પદ્ધતિ અજમાવી શકાય છે.
સામગ્રી:
- 1 કપથી 1 લીટર ઉકાળેલું દૂધ
- 2 સૂકાં લાલ મરચાં, ડંઠળ સાથે
બનાવવાની રીત:
Homemade Curd: સૌપ્રથમ દૂધને ઉકાળીને હળવું ગરમ થાય ત્યાં સુધી ઠંડું થવા દો. ત્યારબાદ સ્વચ્છ વાસણમાં દૂધ કાઢીને તેમાં 2 સૂકાં લાલ મરચાં ડંઠળ સહિત નાખો. મરચાં દૂધમાં ડૂબેલા રહે તેનું ધ્યાન રાખો.
આ પણ વાંચો:- COSMOS Mysuru Planetarium: મૈસુરુમાં PM મોદીએ કર્યું ઉદ્ઘાટન
હવે વાસણને ઢાંકીને ગરમ જગ્યાએ આશરે 10થી 12 કલાક માટે રાખો. હવામાન ઠંડું હોય તો વધુ સમય લાગી શકે છે. દૂધમાં આથો આવવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ હોય તો જમણ તૈયાર થઈ શકે છે. આ જમણને આગળ દહીં જમાવવા માટે વાપરતા પહેલાં તેની ગુણવત્તા અને સ્વચ્છતા અંગે ખાતરી કરવી જરૂરી છે.
દહીં જમાવતી વખતે આ 5 બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો
1. દૂધનું તાપમાન યોગ્ય હોવું જોઈએ
દૂધ બહુ ગરમ હશે તો તેમાં આથો લાવનારા સૂક્ષ્મજીવોને નુકસાન થઈ શકે છે. બીજી તરફ, દૂધ એકદમ ઠંડું હશે તો આથો આવવાની પ્રક્રિયા ધીમી પડી શકે છે. તેથી દૂધ હળવું ગરમ હોય ત્યારે જ આ પદ્ધતિ અજમાવવી.
2. સ્વચ્છ વાસણનો ઉપયોગ કરો
દહીં જમાવવા માટે હંમેશાં સ્વચ્છ અને સૂકું વાસણ પસંદ કરો. વાસણમાં સાબુ કે અન્ય પદાર્થના અવશેષ ન હોવા જોઈએ. મરચાં પણ સારી રીતે ધોઈને સૂકવેલાં હોવા જોઈએ.
3. ગરમ અને સ્થિર જગ્યા પસંદ કરો
દહીં જમવા માટે હળવી ગરમી અનુકૂળ રહે છે. ઠંડા વાતાવરણમાં આ પ્રક્રિયામાં વધુ સમય લાગી શકે છે. વાસણને વારંવાર ખસેડવાનું ટાળો.
4. દહીં જામી જાય પછી ફ્રિજમાં રાખો
Homemade Curd: દૂધમાં યોગ્ય રીતે આથો આવીને દહીં તૈયાર થાય ત્યારે તેને વધુ સમય બહાર ન રાખો. દહીંને ફ્રિજમાં રાખવાથી તેની ગુણવત્તા જાળવવામાં અને વધુ ખાટું થતું અટકાવવામાં મદદ મળે છે.
5. ગંધ અને દેખાવ તપાસ્યા વગર ઉપયોગ ન કરો
મરચાંની મદદથી જમણ બનાવવાની આ પરંપરાગત પદ્ધતિમાં પરિણામ હંમેશાં એકસરખું મળતું નથી. દૂધમાં અસામાન્ય ગંધ, રંગમાં ફેરફાર, ફૂગ કે શંકાસ્પદ બનાવટ જોવા મળે તો તેને ખાવું નહીં.
શું મરચાં નાખવાથી દહીં તીખું બની જાય છે?
સામાન્ય રીતે આ પદ્ધતિમાં મરચાંનો ઉપયોગ સ્વાદ વધારવા માટે નહીં, પરંતુ આથો આવવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં મદદરૂપ થવા માટે થાય છે. મરચાં ડંઠળ સહિત દૂધમાં નાખવામાં આવે છે અને પછી તેને કાઢી શકાય છે. તેમ છતાં, દહીંનો સ્વાદ અને બનાવટ પરિસ્થિતિ પ્રમાણે બદલાઈ શકે છે.
જૂના દહીંનું જમણ ન હોય તો શું કરવું?
લીલાં મરચાં કે સૂકાં લાલ મરચાંથી જમણ બનાવવાની પદ્ધતિ પરંપરાગત ઘરેલું ઉપાય છે, પરંતુ તેમાં કુદરતી સૂક્ષ્મજીવોની હાજરી અને સ્વચ્છતા નિયંત્રિત કરવી મુશ્કેલ છે. તેથી પ્રથમ વખત તૈયાર થયેલું દહીં યોગ્ય રીતે જામી ગયું હોય અને તેની ગુણવત્તા અંગે ખાતરી હોય ત્યારે જ તેનો ઉપયોગ કરવો. સૌથી વિશ્વસનીય રીત તો તાજા, સારા ગુણવત્તાવાળા દહીંના જમણથી દૂધ જમાવવાની છે.
આ રીતે ઘરે દહીં ખતમ થઈ જાય ત્યારે લીલાં કે સૂકાં લાલ મરચાંની મદદથી જમણ તૈયાર કરવાનો પ્રયાસ કરી શકાય છે. જોકે સ્વચ્છતા, યોગ્ય તાપમાન અને ખાદ્ય સુરક્ષાનું ધ્યાન રાખવું સૌથી જરૂરી છે.